Ocak02

TÜRKİYE'DE ŞİRKET KURULUŞU NASIL YAPILIR?

      Yazar: Av. Süreyya HEKİM 

A. GİRİŞ

Günümüzde Türkiye’deki şirket kuruluş işlemlerinin elektronik ortamda Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (“MERSİS”) nezdinde gerçekleşmesi ile yerli ve yabancı gerçek ve tüzel kişilerin şirket kurmaları oldukça hızlı bir sürece tabi olur hale gelmiştir. Ancak kuruluş işlemleri bir yana, yerli ve yabancı kişilerin söz konusu kuruluş işlemlerine başlamadan önce tek başlarına veya ortakları ile birlikte bazı konular üzerinde mutabık olmaları ve bunun ardından kuruluş işlemlerinin yapılması sürecine geçmeleri gerekir. 

Bu makalemizde, Türkiye’de en yaygın iki şirket türü olan anonim ve limited şirketlerin kuruluş sürecinde hangi hususların önemli olduğu ve ilgili sürecin takibinin nasıl yapılması gerektiğini paylaşacağız.

B. GELİŞME

1.     Türk Ticaret Kanunu’nda ve Mer’i Mevzuat Kapsamında Şirket Türlerine İlişkin Düzenlemeler

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 124 uyarınca Türkiye’de kurulabilecek beş farklı şirket türü mevcuttur. Bunlar, limited şirket, anonim şirket, kollektif şirket, komandit şirket ve kooperatiflerdir. Limited şirket, anonim şirket, kollektif ve komandit şirketlere ilişkin düzenlemeler TTK’da yer alırken, kooperatifler hakkında öncelikle 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu (“Kooperatifler Kanunu”) uygulanmakta; Kooperatifler Kanunu’nun 98’inci maddesine göre ise, kooperatiflere mezkur kanunda aksine düzenleme olmayan hususlarda sekonder olarak TTK’nın anonim şirketlere ilişkin hükümleri tatbik edilmektedir. 

Türkiye’de sermaye şirket türü olarak en yaygın limited şirket tercih edilmekte; bu sırayı hemen ardından anonim şirket takip etmektedir. Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı’nın hazırlamış olduğu “Türkiye’de Şirket Kurmak” isimli çalışmaya göre Türkiye’deki tüm şirketlerin yaklaşık %82’sini limited şirket, %13’ü anonim şirket, %4’ü kooperatifler ve yaklaşık %1 civarını ise kollektif ve komandit şirketler oluşturmaktadır. Bu iki şirket türünün diğer şirket türlerine nispeten daha çok tercih edilmesinin sebebi ortakların sadece taahhüt ettikleri sermaye ile şirkete karşı sorumlu olmaları, ortakların şirket borçlarından dolayı şahsi malvarlıkları ile sorumlu olmamaları ve diğer şirket türleri ile kıyaslandığında ortaklara bu gibi daha fazla avantajlar sunmalarından kaynaklanmaktadır. 

Açıklamalarımızdan da anlaşılabileceği üzere, mezkûr şirket türlerine ilişkin kanuni düzenlemelerde birtakım farklılıklar hasredilmesi sebebiyle şirket kuruluş süreci bakımından da her bir şirket türüne göre farklı bir işleyiş söz konusudur. Dolayısıyla yerli ve yabancı gerçek ve tüzel kişilerin şirket kuruluş işlemlerinden önce kararlaştırmaları gereken en önemli husus hangi şirket türünün kendi yapılanmalarına uygun olduğunu mevcut hukuki düzenlemeleri değerlendirerek belirlemektir. 

2.     Şirket Unvanı

Şirket unvanı, başvurucu tarafından şirket kuruluş aşamasında beyan edilmektedir. Şirket başvurusu yapılmadan önce şirket unvanı müzakere edilerek belirlenmelidir. Ancak şirket unvanının belirlenip seçilmesi konusunda birtakım kanuni sınırlamalar mevcuttur. Bu sınırlamalara uyularak belirlenen bir unvan beyan edilmesi halinde şirket kuruluş süreci çok daha hızlı ve sağlıklı bir şekilde ilerleyebilecektir. 

            Anonim ve limited şirketler bakımından şirket unvanında şirket faaliyetlerinden en az bir tanesinin yer alması zorunlu bir husustur. Bununla birlikte zorunlu olan bir husus da şirket unvanında şirket türüne göre “Limited Şirket” veya “Anonim Şirket” ibaresinin eklenmesidir. Belirtilmelidir ki, Türkiye’de iki şirketin aynı unvanı kullanması haksız rekabet teşkil edeceğinden unvanın çekirdek bölümünden sonra gelen sektör bazındaki iki kelimenin farklı olması gerekmektedir. Unvan seçilmesi aşamasında başvurucu, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin internet sitesindeki “Unvan Sorgulama” bölümünden yurtiçinde aynı unvana sahip bir şirketin olup olmadığının kontrolünü sağlayabilmektedir.

3.     Hangi Tür Şirket Seçilmeli? Anonim Şirket ve Limited Şirket Arasındaki Benzerlikler ve Farklılıklar

Yukarıda da bahsettiğimiz üzere T.C. Ticaret Bakanlığı’nın hazırlamış olduğu çalışmaya göre Türkiye’de yerli ve yabancı yatırımcılar tarafından en çok tercih edilen şirket türleri limited ve anonim şirketlerdir. 

Anonim şirketlerin tanımı TTK’nın 329’uncu maddesinde yapılmıştır. Hükme göre; 

“Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir. 
Pay sahipleri, sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumludur.”

Limited şirketler için TTK’da herhangi bir tanım yapılmamış olup ise TTK’nın 573’üncü maddesinde bir tanımdan ziyade limited şirketin nitelikleri belirtilmiştir. Hükme göre;

“Limited şirket, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur; esas sermayesi belirli olup, bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşur. Ortaklar, şirket borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine geitmekle yükümlüdürler.Limited şirket, kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulabilir.”

 Her ne kadar anonim ve limited şirketlere ilişkin TTK hükümleri incelendiğinde bu iki şirket türü açısından birçok benzerlik olsa da bu iki şirket türü arasında yönetim organları, asgari sermaye tutarı, hisse devir işlemleri, avukat bulundurma zorunluluğu, maksimum pay sahibi sayısı gibi hususlar bakımından farklılıklar mevzubahistir. Yerli ve yabancı yatırımcıların şirket kurmalarında dikkat etmeleri gereken en önemli husus şirket kuruluşunda uzman bir avukat aracılığıyla bu farklılık ve benzerlikleri değerlendirerek kendilerine en uygun şirket türüne karar vermeleridir. Anonim ve limited şirketler arasında birçok farklılık söz konusu olup önemli sayılan hususlar başlıca şunlardır:

a)    Benzerlikler: 

• Anonim ve limited şirketler itibarını sermayesi ve yönetiminden alan sermaye şirketi olma özelliğini haizdir. Burada ortakların sorumlulukları vermeyi taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı olup, şirketin ayrı bir (tüzel) kişiliği bulunmaktadır. 
• Anonim ve limited şirketlerde en az bir ortağın bulunması şirketin kurulması için yeterlidir. 
• İki şirket türünde de sermaye olarak nakdi sermaye konabileceği gibi ayni sermaye de konabilir. 
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (“GVK”) madde 94 uyarınca, iki şirket türünde de karın ortaklara dağıtılması oranı %15 stopaja tabidir. 
• 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (“KVK”) madde 32 ile geçici madde 10 uyarınca kurumlar vergisi oranı 2020 yılı itibariyle %22’dir. 
• Her iki şirket içinde taahhüt edilen sermayenin tamamının 24 ay içerisinde ödenmesi gerekir. 
• Yabancı uyruklu kişiler yeni TTK ile getirilen değişiklik sayesinde anonim ve limited şirketler dahil olmak üzere her tür şirketi Türkiye’de kurabilmektedir. 
• Her iki şirket için tasfiye süresi en az 6 aydır. 
• Her iki şirket türünde genel kurul zorunlu organdır. 
• Her iki şirket türünde kanunen yasak olmayan amaç ve konu gerçekleştirilebilmektedir. 
• İki şirket türünde de ortakların isminin şirkette yer alma zorunluluğu bulunmamaktadır. 
• Her iki şirkette de payın itibari değeri 25.00- TL’dir. 

b)    Farklılıklar: 

• Anonim şirketlerde minimum sermaye tutarı 50.000,00- TL iken limited şirketlerde bu tutar 10.000,00- TL’dir. Ayrıca kuruluşta anonim şirketler açısından sermayenin ¼’ünün yatırılması zorunlu iken, limited şirketlerde eski düzenlemenin aksine böyle bir zorunluluk artık bulunmamaktadır. 
• Anonim şirketlerde kayıtlı sermaye sistemin kabul edilmesi halinde asgari sermaye tutarı kanunen 100.000, TL olarak öngörülmüştür. Anlaşılacağı üzere anonim şirketler için kayıtlı sermaye sisteminin öngörülmesi ve genel kurul toplantısı düzenlemeksizin kayıtlı sermaye tavanına kadar sermaye artırımı mümkün iken limited şirketler açısından böyle bir sistemin kabul edilmesi mümkün değildir. 
• Anonim şirketin idare ve temsil organı “yönetim kurulu” iken, limited şirketlerde idare ve temsil organına “müdür”; birden fazla müdürün söz konusu olması halinde “müdürler kurulu” denmektedir. 
• Anonim şirketlerde kanunen bazı hallerde genel kurul toplantılarının bakanlık temsilcisi katılımı ile gerçekleştirilmesi zorunluluğu öngörülmüştür. Limited şirketler açısından böyle bir zorunluluk kanunen hiçbir hal için öngörülmemiştir. 
• Anonim şirketlerde tahvil çıkarılabilirken, limited şirketlerde bu mümkün değildir. 
• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35’inci maddesinin 3. fıkrası mucibince sermayesi 250.000,00- TL ve üzeri olan anonim şirketlerde avukat bulundurma zorunluluğu mevcuttur. Bu zorunluluk limited şirketler açısından bulunmamaktadır. 
• Anonim şirketlerde şirketin halka arzı mümkün iken, limited şirketlerde bu tarz bir yapılanma kanunen mümkün değildir. 
• Anonim şirketlerde ortaklar şirkete getirmeyi taahhüt ettikleri sermaye miktarında şirkete karşı sorumluluğu olmakta, ortakların özel ve kamu borçlarından dolayı şirkete karşı herhangi bir sorumlulukları bulunmamaktadır. Ancak limited şirketlerde ortaklar, şirketten tahsil edilmemiş kamu borçlarından dolayı şirkete getirdikleri sermaye oranında sorumludurlar.
• Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 80’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca anonim şirket paylarının senede bağlanması halinde 2 (iki) yıldan fazla süre ile elde tutulan senetlerin elden çıkarılması halinde elde edilen kazançlar “değer artış kazancı” olarak kabul edilip, hisse senedinin bu halde elden çıkarılmasından doğan kazanç gelir vergisinden muaftır. Ancak belirtilmelidir ki söz konusu kanuni düzenleme gerçek kişilerin sahip oldukları hisse senetleri açısından geçerlidir. Ticari işletmelerin sahip olduğu hisse senetlerinin elden çıkarılmasından elde edilen kazançlar bu muafiyet kapsamında yer almamaktadır. Limited şirketlerde ise pay devri TTK’nın 520’nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca zorunlu şekle tabi olup, noter huzurunda pay devir sözleşmesi imzalanarak gerçekleştirilmektedir. 

4.     Kuruluş İşlemleri Süreci

MERSİS kanalı ile şirket başvurularının yapılması sayesinde şirket kuruluşu için gerekli belgelerin hazırlanması süreci oldukça kolaylaşır hale gelmiştir. Buna göre öncelikle şirket kurucu ortağı kişilerin online olarak MERSİS üzerinden şirket kuruluş başvurusu yapılır. Bu başvuruda karar verildiği üzere şirket unvanı rezerve edilir, şirket merkez adresi, NACE kodları, şirket amaç ve konusu ve yönetim yapısına ilişkin hususlar girilir. MERSİS üzerinden vergi kimlik numarası alınır ve tescil için randevu alınır. Bu süreçte gerekli evraklar (kuruluş dilekçesi, oda kayıt beyannamesi, kimlik fotokopisi, yabancı ortak var ise pasaport tercümeleri vb.) hazırlanır ve randevu tarihinde randevu alınan ticaret sicil müdürlüğünde hazır bulunulup şirket kuruluş işlemleri tamamlanır.  

C. SONUÇ
 

Türkiye’de şirket kuruluş işlemleri teknolojik kolaylıklara paralel olarak giderek kolaylaşmaktadır. Ancak unutulmamalıdır ki, şirket kuruluşuna ilişkin usuli sürecinin gerisinde takibinin bir uzman aracılığıyla yapılması gereken bir asli süreç söz konusudur. Bu noktada yatırımcıların şirketler hukuku alanında uzman bir kişi veya ekipten danışmanlık hizmeti alarak kurmak istedikleri yapının hangi şirket türüne uygun olduğuna karar vermeleri ve Türkiye’de kurulabilecek şirket türleri arasındaki gerek hukuki gerekse mali nüansların birlikte değerlendirilmesi ileride karşılaşılabilecek olası kayıpların önüne geçmek için ehemmiyetlidir. Hekim Hukuk olarak Türk ve yabancı, gerçek ve tüzel kişi müvekkillerimize şirket kuruluşu sürecinin en başından sonuna kadar takibi konusunda her zaman en etkin, amaca yönelik ve süratli hukuki desteği sağlama konusunda kendimize inancımız tam olup bu konuda birikmiş bir tecrübeye sahibiz. 

Şirket kuruluş işlemleriniz için info@hekim.av.tr üzerinden bize ulaşabilir veya +902165990626 telefon numarasından bizi arayıp hukuki hizmetlerimiz hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz.